Donderdag 7 mei vond in de Permekebibliotheek de Antwerpse ontbijtontmoeting van Decenniumdoelen 2017 plaats. Na een erg verzorgd ontbijt en de voorstelling van het memorandum voor de regionale verkiezingen volgde er een debat over het armoedebeleid. Hieraan namen Caroline Gennez (sp.a), Kathleen Helsen (CD&V), Inge Hermans (SLP) en Mieke Vogels (Groen!) deel.

Moderator: Één op zeven mensen in Vlaanderen leeft in een gezin met een armoederisico. Wat gaan jullie daar aan doen?
sp.a: We moeten armoede meten en het publiek van de armoedeproblematiek bewust maken. Armoede is een complex gegeven. Daarom bestaat er geen wondermiddel. Ook daarom is het memorandum van Decenniumdoelen 2017 en de 23 voorstellen die erin zitten, een goede zaak.

Moderator: Op welzijn zijn er de voorbije jaren veel ministers geweest. Was dat geen probleem voor de continuïteit van het beleid?
CD&V: Qua beleid denk ik niet dat we kunnen zeggen dat dit een negatief effect heeft gehad. Het was ook niet onze bedoeling om hier zoveel personeelswissels te hebben, maar we hebben de problemen daarmee opgelost toen ze voorlagen. Maar we mogen niet de fout maken om armoede te beperken tot één beleidsdomein. Het moet in het beleidsplan van alle ministers komen en ze moeten er allemaal aandacht aan besteden.

Moderator: Vind je dat er de voorbije legislatuur vooruitgang is geboekt?
SLP: De resultaten die uit de armoedebarometer naar voor zijn gekomen, hadden wij eigenlijk wel verwacht. Ikzelf zit in het OCMW van Brasschaat. Onze gemeente heeft de naam een rijke gemeente te zijn, maar ook hier zie ik veel verdoken armoede. De mensen doen hard hun best om de schijn op te houde, maar ze kunnen vaak zelfs niet aan hun basisbehoeften voldoen.

Groen!: Voor deze regering is de hardwerkende Vlaming het summum. De jobkorting die als verkiezingscadeautje nog werd uitgedeeld, is daar het pijnlijke voorbeeld van. Nochtans blijkt uit studies, van onder andere professor Bea Cantillion, dat die hardwerkende Vlaming misschien wel veel belastingen betaald, maar dat geld ook terug krijgt. Deze categroie profiteert immers veel meer van premies, kinderopvang… Volgens ons moet het beleid in de toekomst veel selectiever besteed worden. Dat wil zeggen dat het zich vooral moet richten op de sociaal zwakkeren die het het hardst nodig hebben.

sp.a: Ik kan me gedeeltelijk in die kritiek vinden, maar we voeren al een doelgroepenbeleid. Zo hebben we de zelfstandige kinderopvang afhankelijk gemaakt van het inkomen. In de toekomst moeten we op federaal vlak de fiscale discriminaties wegwerken en de uitkeringen verhogen. Bovendien  moeten we een actief activeringsbeleid blijven voeren en voor kwaliteitsvolle jobs voor mensen zorgen.

Groen!: Het activeringsbeleid is doorgeslagen. Het resulteert in onzekere hamburgerjobs. De helft van de kinderen die in armoede opgroeien, komen uit een gezin waar één van beide ouders een job heeft. Bovendien klop dat verhaal van die zelfstandige kinderopvang die inkomensafhankelijk is gemaakt, niet. De sector is nog niet in het voorstel gestapt, omdat de gesubsidieerde sector het dan goedkoper kan. In Brussel is het gemeenschapsonderwijs wel in het systeem gestapt.

CD&V: Mevrouw Vogels speelt natuurlijk haar rol van oppositie, maar deze regering heeft veel inspanningen geleverd. Wat hadden we dan niet moeten doen?

Groen!: Dat is een makkelijke: geld stoppen in verlieslatende luchthavens, de massale infrastructuurwerken, de jobkorting, en zo kan ik nog even doorgaan. Met die middelen had men andere dingen kunnen doen.

Moderator: Het memorandum bevat ook een luik ‘samenleven’. Daarbij is bijvoorbeeld participatie in cultuur erg belangrijk. Vinden jullie dat ook of is cultuur een luxe?
SLP: Cultuur is heel belangrijk, het verbindt mensen. Ik werk als violiste bij de Vlaamse Opera en heb er ooit een poging ondernomen om dit instituut open te stellen. Ik had een voorstel uitgewerkt om mensen tegen een laag tarief uit te nodigen. Er waren veel aanvragen om deel te nemen, maar toen puntje bij paaltje kwam haakten de helft van de mensen af. Dit voorbeeld toont aan dat begeleidende maatregelen voor deze mensen heel belangrijk zijn.

sp.a: Alleen geld uitstrooien zal armoede inderdaad niet de wereld uithelpen. We moeten samenwerken met organisaties voor mensen in armoede om deze mensen sterker, weerbaarder en zelfstandiger te maken, om hen hun trots en fierheid terug te geven. Als schepen van economie heb ik bijvoorbeeld mensen naar een schoonheidsspecialist gestuurd, zodat ze er goed zouden voorkomen op sollicitatiegesprekken.
CD&V: Binnen de samenleving is het heel belangrijk dat we solidariteit en openheid stimuleren, want deze waarden verminderen, en dat maakt het voor mensen in armoede extra moeilijk, zo komen ze extra drempels tegen.

Moderator: En hoe zit het met het onderwijs?
Groen!: In het onderwijs faalt het gelijkekansenbeleid. Het uitstellen van de definitieve studiekeuze tot het 3e leerjaar middelbaar onderwijs is een goede maatregel, maar onvoldoende. We moeten veel vroeger ingrijpen, want de problemen situeren zich al in de lagere school en zelfs de kleuterschool.

SLP: Onder jongeren heerst er in grote mate een frustratiegevoel rond de studiekeuze. Kinderen worden wel getest, maar die testen voldoen niet en zijn niet cultuurneutraal, ze houden geen rekening met de culturele achtergrond. We moeten daarom andere testen gebruiken, want op deze manier wordt veel talent verkwist.
sp.a: Zijn er veel middelen ingezet? Ja! Is het perfect? Nee! Volgens ons is het heel belangrijk om de ouders bij de school te betrekken.

Moderator: Welke maatregelen zien jullie nog?
sp.a: Ik denk dat we ook de verenigingen waar armen het woord nemen moeten ondersteunen. Maar ik zou daar ook een kritische noot plaatsen. Hoewel armoede steeds meer een kleur krijgt, zie ik amper mensen van vreemde afkomst in de verenigingen. We moeten ons de vraag stellen hoe dat komt.

Groen!: Wat we eigenlijk vooral moeten doen, maar dat is federale materie, is het leefloon tot het Europees wettelijk minimum optrekken. We hebben daarover federaal een wetsvoorstel klaarliggen.

CD&V: We moeten zien of daar middelen voor zijn met de crisis.

Groen!: Dat is niet meer fair! Je kan niet elke verkiezing opnieuw maagd worden. Twee jaar geleden op Rerum Novarum was het nog geen crisis. Yves Leterme beloofde toen twee miljard aan sociale maatregelen. Die zijn er niet gekomen. En nu ga je de mensen zeggen dat het niet meer mogelijk is door de crisis? Er zullen inderdaad minder middelen zijn, maar dat wil zeggen dat je keuzes moet maken. Groen! kiest alvast voor de mensen in een sociaal zwakke positie.