Column Anne Van Lancker: De hypocrisie van het activeringsbeleid
Vlaanderen wil 80% werkzaamheid, maar bespaart tegelijk op de begeleiding en tewerkstelling van kwetsbare werkzoekenden.
Astrid De Bruycker, de Gentse schepen van Sociale Vooruitgang voor Vooruit, is in het interview in dit magazine verbijsterd over de besparingen van de Vlaamse regering. Ik deel volop in haar verontwaardiging over zoveel hypocrisie.
In de nieuwste Armoedebarometer 2026 | Decenniumdoelen wijst Decenniumdoelen erop dat de hervorming van de werkloosheid er helemaal niet voor zorgt dat nu aanzienlijk meer geschorste werklozen aan het werk raken. De resultaten zijn lamentabel: slechts 17% van die Vlaamse werklozen vond opnieuw werk, 14% belandt in de ziekteverzekering, 35 % op het leefloon en 33% verdwijnt zelfs compleet uit de statistieken. Mensen die hun uitkering verliezen, vinden niet vanzelf een passende job. Voor wie ver van de arbeidsmarkt staat, zijn begeleiding, opleiding en haalbare werkplekken essentieel. De Armoedebarometer 2026 toont juist hoe groot de nood aan ondersteuning blijft. Steun afbouwen zal die kansen verder verkleinen. En dat is nu uitgerekend wat de Vlaamse regering in haar nieuwe begroting doet.
De bevoegde ministers in zowel de federale als in de Vlaamse regering blijven nochtans beweren dat dit 'activeringsbeleid' een succes is. Ze halen daarvoor hun beste kennis van de Hollandse rekenkunde boven.
Om zijn oude voorspelling te doen kloppen, blijft federaal minister van Werk, David Clarinval (MR), beweren dat een derde van de geschorsten terug aan het werk is, al moet hij daarvoor de cijfers meetellen van alle werklozen die in 2026 - ook spontaan - aan het werk zijn geraakt.
Vlaams minister van Werk, Zuhal Demir (N-VA), leest de cijfers van de VDAB-studie over de uitstroom naar werk dan weer erg creatief. Waar VDAB stelt dat 17% op een 'duurzame' manier aan het werk is - wat betekent dat ze per maand minstens één dag werkten gedurende drie maanden en dan nog in sectoren die niet echt bekend staan voor hun 'duurzaam werk' zoals de uitzendarbeid, de fruitpluk en via artikel 60§7 van het OCMW - citeert zij het cijfer van 24% werklozen die sinds hun schorsing ooit gewerkt hebben, ook al is dat maar één uur. Eén uur werk, wat een succes! Bovendien laat Demir bijna 10.000 mensen buiten beschouwing die een advies ‘welzijn’ hadden gekregen van de VDAB – wat wil zeggen dat de dienst hen niet geschikt achtte voor bemiddeling naar werk maar die toch geschorst werden. Wellicht om de tewerkstellingscijfers nog wat verder op te krikken.
Neen dus, het 'activeringsbeleid' werkt niet. Daarvoor ontbreekt het compleet aan het nodige flankerend beleid voor opleiding en tewerkstelling van kwetsbare groepen vanuit de gewesten en gemeenschappen. Maar Vlaanderen wil die bevoegdheid duidelijk afstoten. Weg ermee of terug naar de federale regering. Een omgekeerde staatshervorming, zowaar met twee N-VA-politici als premier en minister-president.
Vlaams minister van Financiën en Begroting, Ben Weyts (N-VA), stelt dat “het activeringsbeleid dat op het federale niveau gevoerd wordt, met de beperking van de werkloosheid in de tijd, zijn vruchten afwerpt” en kondigt aan RSZ-kortingen voor de tewerkstelling van moeilijk bereikbare doelgroepen te schrappen. Dat heeft de Vlaamse regering dan ook gedaan: de financiering van de begeleiding door de OCMW’s van tijdelijke werkervaringsplaatsen, onder meer via de artikel 60§7-maatregel waarop Astrid De Bruycker in dit nummer terecht fier is, gaat voor de bijl, net zoals de RSZ-korting voor werkgevers die langdurig werklozen willen aanwerven. Minister Demir – daarbij gesteund door enkele arbeidsmarktspecialisten – beweert dat die maatregelen niet werken. Bizar: eind 2025 waren er daardoor volgens de RSZ in Vlaanderen meer dan 4.000 werklozen aan de slag voor een kostprijs van 4 miljoen euro. Te duur? In De Standaard maakt Tine Reynaers het plaatje verder rond onder de titel "Meer mensen aan het werk willen, maar besparen op activering: valt dat te rijmen?”
Ook de sociale economie, nochtans dé sector bij uitstek waar vaak nog aangepast werk te vinden is voor werklozen met een kwetsbare profiel, moet in totaal 15,4 miljoen euro inleveren. En naast de al aangekondigde besparingen van 80 miljoen euro tegen 2030 moet VDAB in 2029 nog eens 10 miljoen extra besparen. Vlaams opleidings- en tewerkstellingsbeleid? Afgeschaft! Met ruim een derde meer leefloners erbij is het duidelijk dat Vlaanderen zijn bevoegdheid over re-integratie ook doorschuift naar de lokale besturen. Maar met de afbouw van de instrumenten en de besparingen op de middelen van lokale besturen en OCMW‘s, is het duidelijk dat die hun taak niet zullen aankunnen, hoe goed de bedoelingen van sommige OCMW’s ook mogen wezen.
Ondanks dit alles maakt de Vlaamse regering zich in haar regeerakkoord sterk om zo snel mogelijk en als absolute topprioriteit een werkzaamheidsgraad van minstens 80% te halen, onder meer door versterkte activering van werkzoekenden, langdurig zieken en niet-beroepsactieven. Vandaag is de werkzaamheidsgraad in Vlaanderen 77,2%; eind 2024 was dat nog 78,2%. Al is die werkzaamheidsgraad inderdaad al behoorlijk hoog, dit is toch niet meteen de grote sprong voorwaarts.
Het is duidelijk: met deze besparingen zaagt de Vlaamse regering de poten onder haar eigen stoel weg, ondermijnt ze zelf haar ambities uit het regeerakkoord en - nog het ergste van allemaal - laat ze duizenden mensen in de kou en in de armoede staan. Warm Vlaanderen? Mon oeil!